Daty ramowe projektu to z jednej strony rok inauguracji Świątyni Sybilli w Puławach (1801), z drugiej – rok podpisania Układu Generalnego między Polską a ZSSR (1927), który zakończył m.in. negocjacje dotyczące rewindykacji dóbr kultury na mocy XI art. traktatu ryskiego z 18 marca 1921 r.


Oś czasu będzie stopniowo uzupełniana i rozbudowywana.

1795

Otwarcie Cesarskiej Biblioteki Publicznej

Jej podstawą był wywieziony do Rosji księgozbiór warszawskiej Biblioteki Załuskich. Pod dyrekcją Aleksieja Olenina wyodrębniona została kolekcja Rossica, czyli wszelkiego rodzaju publikacji dotyczących Rosji publikowanych w językach innych niż rosyjski. Od lat 80. w jej ramach funkcjonował odrębny oddział zbiorów fotograficznych, który został wyodrębniony przez Vladimira Stasova.

Czytelnia Inkunabułów w Rosyjskiej Bibliotece Publicznej, rycina, 1881
1801

Inauguracja Świątyni Sybilli w Puławach

1837

Założenie spółki litograficznej Lemercier, Bénard et cie.

Spółka w 50., 60. i 70. była największym i najważniejszym paryskim zakładem litograficznym specjalizującym się także w chromolitografii i heliograwiurze. W zakładzie wykonywane były prestiżowe zlecenia z ośrodków zagranicznych, w tym także ze wschodniej Europy.

Tablica z Album Wileńskie, wydanego w zakładzie Lemercier et cie, 1849, chromolitografia. Muzeum Narodowe w Warszawie
1845

Założenie Cesarskiego Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego w Petersburgu

Jedno z najstarszych towarzystw geograficznych na świecie. Miało filie m.in. w Irkucku, Wilnie, Kijowie i Omsku. Inicjowało badania geograficzne i etnograficzne na terenie Imperium, w szczególności w azjatyckich dominiach. Członkami Towarzystwa było wielu badaczy i amatorów z prowincjonalnych ośrodków imperium.

Album z wyprawy Cesarskiego Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego wzdłuż rzeki Amur. Biblioteka Kongresu
1852

Otwarcie Museum of Manufactures (w 1857 roku przemianowanego na South Kensington Museum)

Pierwsze muzeum wzornictwa i rzemiosł (przemysłowe), które posłużyło za model dla kilkudziesięciu instytucji tego typu zakładanych w drugiej połowie XIX wieku w Europie, Australii i Stanach Zjednoczonych.

Ekspozycja w South Kensington Museum, 1859, fotografia, Victoria & Albert Museum
1853

Początek wojny krymskiej

(1853–1856) Pierwszy konflikt wojenny uwieczniony na fotografii. Rogera Fentona, którego wyprawę na front sponsorował jeden z londyńskich wydawców, uznaje się za pierwszego fotoreprotera wojennego. Odtąd konfliktom zbrojnym zawsze towarzyszyła fotografia, która w tym okresie miała charakter oficjalny i kontrolowany. W wojnie Rosyjsko-Tureckiej w latach 1877–1878, np., fotografem wojsk rosyjskich był polski fotograf z Odessy, Karol Józef Migurski (lata życia nieznane).

Roger Fenotn, oficerowie armii brytyskiej, 1855, fotografia, Biblioteka Kongresu
1899

Założenie Muzeum Starożytności i Sztuki (przemianowanego w 1904 r. na Muzeum Sztuki, Przemysłu i Nauki) w Kijowie

Pierwsze publiczne ukraińskie muzeum narodowe.

Projekt gmachu Muzeum Starożytności i Sztuki w Kijowie, rysunek
1900

Pierwsza ekspozycja poświęcona Litwie zaprezentowana została na wystawie światowej w Paryżu.

 

1909

Początek wielkiego projektu dokumentacyjnego „Archiwa Planety”

Z inicjatywy Alberta Kahna, francuskiego bankiera i filantropa, w latach 1909–1932 zostały zorganizowane wyprawy dokumentacyjne na wszystkie kontynenty, których celem było udokumentowanie za pośrednictwem najnowocześniejszych technik fotograficznych (autochrom i film). Europa Wschodnia jest niemal pominięta w tej kolekcji.

Stéphane Passet, Mongolie, 1913, autochrom, Archiwum Planety, Musée Albert-Kahn
1912

Pierwsza wyprawa etnograficzna Szymona An-skiego do Strefy Osiedlenia

Wyprawy etnograficzne Szymona An-skiego do Strefy Osiedlenia trwają do 1914 roku. Pierwsze naukowe badania dotyczące kultury i dziedzictwa żydowskiego w Europie Wschodniej. Ważnym narzędziem wypraw była fotografia.

Salomon Yudovin, Krawiec z Krzemieńca w guberni wołyńskiej, 1914, fotografia. Rosyjskie Muzeum Etnograficzne